صاعد الأندلسي
104
التعريف بطبقات الأمم
2 . دومين اشكال چاپ شيخو ، درهم آميخته شدن توضيحات خود اوست با متن كتاب به گونهاى كه تفكيك آنها غيرممكن گرديده ونمىتوان تشخيص داد كه كدام متن كتاب است وكدام قسمت توضيح وتفسير ويا تصحيح شيخو . أو موضوعها وعبارتهاى مشابه يا تصحيحهايى را از مآخذ ديگر به منظور توضيح ويا تصحيح متن كتاب ، بهطور كاملا ناقص وبدون هرگونه جداسازى ميان متن اصلى وتفسير خويش آورده وبدين ترتيب اعتبار متن را از بين برده وبا اين كار در حقيقت تا حدود زيادى آن را از سنديت انداخته است واين وضعيت در بيشتر صفحههاى كتاب مشاهده مىشود . 3 . سومين اشكال چاپ شيخو اين است كه وى بعد از خاتمهء متن كتاب كه به انضمام حاشيهها 86 صفحه مىشود ، تعليقاتى به عنوان « روايات على الصفحات » ، نسخه بدلهايى را از سه نسخهء بريتانيايى يكجا آورده است واز ميان آنها تعداد زيادى را ، بدون هيچ مرجّحى ، با تذكّر ويژه ، صحيح معرّفى كرده وسپس نيز يك سرى تصحيحها وتذكّرهاى ديگر را كه دو تن از دوستانش براي وى فرستادهاند ، باز هم يكجا آورده است وبدينترتيب خواننده براي دستيابى به هر نسخه بدلي در هر سطر از كتاب ، دستكم به سه جاى مختلف بايد نظر بيندازد ، تا در نهايت به احتمال از أصل موضوع دور نيافتاده باشد . البتة بسيار روشن است كه با گذر از اين مانعها ، ديگر هيچ جايى براي امكان تمركز بر روى أصل موضوع در ذهن خواننده باقي نمىماند . 4 . چهارمين مشكل اين چاپ ، فهرست اعلام وفهرست نامهاى كتابهاست كه در بسيارى موارد ، از عنوانهاى اشهر ويا حتّى مشهور نيز استفاده نشده ؛ چنانكه بهطور مثال : ابن حزم تحت عنوان أبو محمّد آورده شده وحتّى به ابن حزم هم ارجاع داده نشده است . همچنين : ابن زهر تحت عنوان : أبو مروان ؛ وابن وافد تحت عنوان : أبو المطرّف ؛ وحتّى فارابى ذيل عنوان أبو نصر آورده شده واز هيچ كدامشان هم به نامهاى اشهرشان ارجاع داده نشده است . به علاوة برخى از أرقام مربوط به صفحهها كه در مقابل أسامي ذكر شده ، كامل نمىباشند ؛ چنانكه بهطور مثال : مسعودى ، نامش در چندين صفحهء متن